SSI x Edges of Earth – ดำน้ำชมปะการังหอยในฮ่องกง
scuba divingenvironmentmarine conservationssitravelshellfish reefshong kong diving
Adam Janikowski
ตั้งแต่อาหารรสเลิศที่เราเคยทานมาในชีวิต ไปจนถึงการขึ้นบันไดเลื่อนในย่านมิดเลเวลส์อันเลื่องชื่อ และชีวิตยามค่ำคืนที่ไม่เคยหลับให ล ฮ่องกงมีทุกสิ่งที่คุณต้องการอย่างแท้จริง การผสมผสานระหว่างวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ทำให้ฮ่องกงเป็นสถานที่ที่ยินดีต้อนรับผู้มาเยือนใหม่อย่างทีมสำรวจของเรา แต่การไปดำน้ำที่ฮ่องกงของเรานั้นไม่ธรรมดา เรามุ่งหน้าสู่ศูนย์กลางแห่งนี้เพื่อเรียนรู้ว่ามีอะไรซ่อนอยู่บ้าง
เราไม่เคยรู้มาก่อนเลยว่าพื้นที่เกือบ 40% ของฮ่องกงถูกจัดสรรให้กับอุทยานแห่งชาติและเขตอนุรักษ์ธรรมชาติ เส้นทางเดินป่าและป่าดงดิบที่ยังไม่มีใครสำรวจได้นำพาสัตว์ป่าที่คาดไม่ถึงมาสู่ฮ่องกง และทั้งหมดนี้ก็อยู่ใกล้ใจกลางเมืองมาก แนวชายฝั่งที่หลากหลายยาว 280 ไมล์ของฮ่องกงเต็มไปด้วยชายหาด แหล่งดำน้ำ และสัตว์ทะเลลึกลับที่หลายคนอาจไม่เคยรู้จักมาก่อน โดยบางพื้นที่อย่างเกาะลันเตายังถือว่ายังไม่มีใครสำรวจ
ไซกุงทางฝั่งตะวันออกของฮ่องกง ถือเป็นจุดดำน้ำชั้นนำแห่งหนึ่งในพื้นที่ที่ไม่ค่อยเป็นที่รู้จักในระดับนานาชาติสำหรับกีฬาชนิดนี้ โดยทั่วไปแล้วพื้นที่นี้ค่อนข้างตื้น ทัศนวิสัยค่อนข้างดี และน้ำใส (เมื่อเทียบกับน่านน้ำทางตะวันตกของฮ่องกง)
ในขณะเดียวกัน การดำน้ำทางฝั่งตะวันตกของฮ่องกงก็ไม่ค่อยเกิดขึ้นมากนักเนื่องจากอิทธิพลของแม่น้ำจูเจียง สภาพอากาศมักจะขุ่นมัว เต็มไปด้วยตะกอน และเต็มไปด้วย อวนผี ยิ่งไปกว่านั้น ยังมีเรือสัญจรไปมาหนาแน่นและกระแสน้ำเชี่ยวกราก ซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการดำน้ำของนักดำน้ำ
เมื่อพูดถึงช่วงเวลาที่ดีที่สุดในการดำน้ำที่ฮ่องกง ว่ากันว่าช่วงฤดูหนาวจะมีทัศนวิสัยดีที่สุด ซึ่งเป็นช่วงที่สาหร่ายยังไม่บาน แต่ไม่ว่าจะฤดูไหน น้ำทะเลมักจะดูเขียวขจีเกือบตลอดเวลา โดยเฉพาะทางฝั่งตะวันตก สำหรับนักดำน้ำส่วนใหญ่แล้ว ช่วงเวลานี้ถือว่าผ่านได้ยาก แต่สำหรับเราไม่ผ่าน
เมื่อฤดูกาลเปลี่ยนจากฤดูร้อนเป็นฤดูใบไม้ร่วง เรามุ่งหน้าไปทางตะวันตกเพื่อสำรวจผืนน้ำสีเขียวขุ่นขุ่นและปั่นป่วน พร้อมกับเรือที่สัญจรไปมาอย่างไม่ขาดสาย เราออกค้นหาซากปะการังหอยพื้นเมืองที่เหลืออยู่เคียงข้างกับ ชมรมนักสำรวจแห่งฮ่องกง สาขาองค์กร อนุรักษ์ธรรมชาติ (TNC) และ สถาบันวิทยาศาสตร์ทางทะเลสไวร์ (SWIMS) แห่งมหาวิทยาลัยฮ่องกง ไม่มีใครในพวกเราเคยคิดว่าจะตื่นเต้นกับการดำน้ำในสภาพธรรมชาติเช่นนี้ แต่ในที่สุดเราก็ได้ใช้ชีวิตตามคำขวัญของ "สุดขอบโลก" อย่างเต็มที่
The Explorers Club ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2447 และมีสำนักงานใหญ่อยู่ที่นครนิวยอร์ก เป็นเครือข่ายที่มีสาขากระจายอยู่ทั่วโลก เป็นเวลากว่าร้อยปีแล้วที่ The Explorers Club ยืนหยัดเป็นเสาหลักในการสนับสนุนการสำรวจทางวิทยาศาสตร์ในหลากหลายสาขา ส่งเสริมจิตวิญญาณแห่งมิตรภาพและความพยายามร่วมกันในหมู่สมาชิก เนื่องจากเพิ่งได้รับเลือกให้เป็นสมาชิกสาขาฮ่องกง ทีมงานของเรา รู้สึกตื่นเต้นที่จะได้ร่วมเดินทางสำรวจครั้งแรกด้วยกัน
Adam Janikowski นักสำรวจมหาสมุทรผู้มีประสบการณ์เดินทางรอบโลกเกือบ 20 ปี เป็นผู้นำโครงการที่เราจะสนับสนุนควบคู่ไปกับ TNC และ SWIMS โดยพยายามจัดการกับความคาดหวังของเราตั้งแต่เริ่มต้น
กระนั้น เขาก็มีความรู้สึกเช่นเดียวกัน โดยเล่าเรื่องราวการดำน้ำที่แย่ที่สุดและดีที่สุดที่เขาเคยทำในฮ่องกงอย่างละเอียด ทั้งหมดนี้ล้วนมีจุดมุ่งหมาย ตั้งแต่การระบุชนิดปลาไปจนถึงการสำรวจแนวปะการัง เพราะเขาชอบการดำน้ำที่มีเป้าหมายสุดท้ายที่นำไปสู่ความสำเร็จบางอย่าง
“ฮ่องกงนั้นเทียบไม่ได้กับส่วนอื่นๆ ของเอเชียเลยในเรื่องการดำน้ำ การทำการประมงเกินขนาดและตะกอนจำนวนมากจากสามเหลี่ยมปากแม่น้ำจูเจียงทำให้การดำน้ำไม่ได้อยู่ในสภาพที่ดีที่สุด แต่นั่นหมายความว่าคุณต้องมองให้ใกล้ขึ้นเมื่อดำน้ำ และเมื่อคุณได้มอง คุณจะเห็นสิ่งที่หลายคนไม่เคยเห็น” อดัมอธิบาย
เขาเล่าต่อไปอีกว่าครั้งหนึ่งแนวปะการังหอยเคยอุดมสมบูรณ์ที่นี่ ก่อให้เกิดความหลากหลายทางชีวภาพทางทะเลที่เราไม่อาจจินตนาการได้แม้แต่นอกชายฝั่งเหล่านี้ นี่คือเหตุผลที่เขานำงานสำรวจร่วมกับ TNC และ SWIMS เพราะการดำน้ำครั้งนี้มีจุดประสงค์สำคัญอย่างยิ่ง
ความอุดมสมบูรณ์ของหอยเคยมีบทบาทสำคัญในระบบนิเวศใต้น้ำของฮ่องกง หล่อเลี้ยงแหล่งที่อยู่อาศัยอันซับซ้อนและอุดมไปด้วยสิ่งมีชีวิต อย่างไรก็ตาม ผลกระทบจากมนุษย์และการเปลี่ยนแปลงทางสิ่งแวดล้อมทำให้จำนวนหอยลดลงอย่างมาก
สำหรับ The Explorers Club, TNC และ SWIMS การฟื้นฟูแนวปะการังหอยนั้นไม่เพียงแต่เป็นสิ่งจำเป็นต่อสิ่งแวดล้อมเท่านั้น แต่ยังเป็นก้าวสำคัญในการฟื้นฟูระบบนิเวศทางทะเลรอบๆ เมืองที่เป็นที่อยู่อาศัยของผู้คนเกือบ 7.5 ล้านคนอีกด้วย
นอกจากนี้ยังเกี่ยวกับการเปลี่ยนมุมมองด้วย การปรับเปลี่ยนเรื่องเล่าเกี่ยวกับหอยจากกลุ่มสัตว์ทะเลที่ไม่ได้รับการชื่นชมให้กลายมาเป็นหนึ่งในสัตว์ที่สำคัญที่สุดต่อการอยู่รอดของเรา
การดำน้ำในแนวปะการังหอยมอบประสบการณ์อันเป็นเอกลักษณ์ แตกต่างจากการดำน้ำในน้ำใส หอยนางรมเจริญเติบโตในสภาพแวดล้อมปากแม่น้ำที่ผสมผสานระหว่างน้ำจืดและน้ำเค็ม ก่อให้เกิดแหล่งที่อยู่อาศัยที่หลากหลาย สภาพแวดล้อมเหล่านี้ซึ่งมีลักษณะเป็นน้ำกร่อย ทำให้แนวปะการังหอยกลายเป็นหัวใจสำคัญทางนิเวศวิทยาของปากแม่น้ำ ซึ่งแตกต่างจากปะการังที่ครอบครองน้ำทะเลที่ใสกว่าและเค็มกว่า หอยนางรมไม่ต้องการแสง
ความชอบในสภาพแวดล้อมที่มีแสงสลัวนี้ทำให้ปะการังสามารถเจริญเติบโตได้ดีในบริเวณปากแม่น้ำ ซึ่งถือเป็นแหล่งนิเวศของพวกมัน ในทางกลับกัน เมื่อคุณย้ายไปยังพื้นที่ที่มีมหาสมุทรมากขึ้น เช่น ทางฝั่งตะวันออกของฮ่องกง หรือเมื่อ ดำน้ำในออสเตรเลีย ปะการังจะพบเห็นได้ทั่วไป
ขณะที่อดัมพูดถึงคุณค่าของหอย เราอดไม่ได้ที่จะหวนคิดถึงช่วงเวลาที่เราเริ่มต้นการดำน้ำครั้งแรก ในยุคแรกๆ เรามักจะมองหาสัตว์ที่มีเสน่ห์อย่าง ฉลามวาฬ กระเบนราหู และ โลมา เราตั้งตารอที่จะเห็นสัตว์เหล่านี้ในธรรมชาติ เพราะขนาด สัดส่วน รูปลักษณ์ และบุคลิกของพวกมัน มันน่าตื่นเต้นและสนุก!
อย่างไรก็ตาม เมื่อเวลาผ่านไปและมีการบันทึกการดำน้ำมากขึ้น เราพบว่าตัวเองกำลังมองหาการผจญภัยครั้งใหม่ พร้อมกับความปรารถนาที่จะได้เห็นสิ่งมีชีวิตที่ไม่ค่อยมีใครรู้จัก แต่ก็น่าหลงใหลไม่แพ้กัน ความอยากรู้อยากเห็นร่วมกันของเราที่โต๊ะอาหารนั้นกว้างไกลเกินกว่าปกติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเราทุกคนต่างมีความปรารถนาอย่างแรงกล้าที่จะไปดำน้ำที่มีเป้าหมายที่ชัดเจน
เราพร้อมที่จะไปดำน้ำที่ฮ่องกงแล้ว แต่กลับมีสิ่งหนึ่งขวางกั้นเราอยู่
เมืองนี้กำลังเผชิญกับพายุฝน "สีดำ" ซึ่งเป็นพายุฝนที่รุนแรงที่สุดตามที่ระบุไว้ในระบบเตือนภัยสภาพอากาศ ด้วยปริมาณน้ำฝนกว่า 100 มิลลิเมตรที่ท่วมเมืองภายในเวลาไม่ถึงสองชั่วโมง ฝนที่ตกลงมาอย่างหนักครั้งนี้กลายเป็นสถิติที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนในประวัติศาสตร์ 140 ปีของฮ่องกง โชคดีจริงๆ!
ฝนตกหนักเช่นนี้ทำให้เกิดการหยุดชะงักครั้งใหญ่ ซึ่งรวมถึงน้ำท่วม ดินถล่ม และความเสียหายต่อโครงสร้างพื้นฐานเป็นวงกว้าง น่าเสียดายที่นั่นหมายถึงการดำน้ำบางส่วนของเราถูกยกเลิก และเรากำลังเตรียมใจสำหรับสิ่งที่จะเกิดขึ้นเมื่อเราได้ลงน้ำในที่สุด
ขณะที่เรารอให้ฝนซาลงอย่างไม่หยุดยั้ง เราได้ศึกษาประวัติศาสตร์การเดินเรืออันน่าหลงใหลของฮ่องกง เรื่องราวต่างๆ ครอบคลุมตั้งแต่วีรกรรมอันกล้าหาญของ โจรสลัดจีนผู้เลื่องชื่อ ไปจนถึง ตำนานอันลึกซึ้งของชาวพื้นเมืองโลติง แต่ละเรื่องราวเปรียบเสมือนเส้นด้ายที่ทอเป็นผืนผ้าทออันสดใสในอดีตของภูมิภาคนี้ บ่งบอกถึงมรดกอันล้ำลึกที่ฝังลึกอยู่ในหัวใจของผู้คนและในห้วงน้ำอันลึกล้ำ
เห็นได้ชัดเจนขึ้นเรื่อยๆ ว่า การจะได้สัมผัสถึงความมั่งคั่งทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมอันกว้างขวางของฮ่องกงอย่างแท้จริงนั้น จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องกลับมาเยี่ยมชมอีกครั้ง เราเพิ่งจะสัมผัสได้ถึงความสัมพันธ์อันยาวนานระหว่างฮ่องกงกับท้องทะเลเพียงผิวเผินเท่านั้น
หลังจากฝนตกหนักต่อเนื่องกันมาหนึ่งสัปดาห์ ในที่สุดเราก็ได้มีโอกาสไปดำน้ำที่ฮ่องกง เราขึ้นเรือวิจัยอันแข็งแกร่ง จุดหมายปลายทางของเราคือเกาะลันเตา ซึ่งครั้งหนึ่งเคยกล่าวกันว่ามีเกาะหลอติงในตำนานที่เราได้เรียนรู้มากมายเมื่อสัปดาห์ก่อนอาศัยอยู่
ภารกิจของเราคือการสำรวจน่านน้ำรอบเกาะต่างๆ โดยเริ่มจากเกาะเชิงเชา แหล่งหลบภัยโจรสลัดอันโด่งดัง เกาะแห่งนี้เต็มไปด้วยตำนานอันยาวนาน เคยเป็นที่หลบภัยของเหล่านักเดินเรือผู้มีชื่อเสียงฉาวโฉ่ ด้วยถิ่นที่อยู่อาศัยของหอยที่คึกคักในอดีต เกาะแห่งนี้จึงเปรียบเสมือนบ้านของเหล่านักเดินเรือ เสมือนเป็นเสมือนสัญลักษณ์ของฮ่องกงในอดีต
การเดินทางไปยังหมู่เกาะต่างๆ ถือเป็นการผจญภัยในตัวมันเอง โดดเด่นด้วยท้องทะเลที่ปั่นป่วนและปั่นป่วน และเงาเมฆดำที่ปกคลุมอยู่ตลอดเวลา แม้สภาพอากาศที่ไม่เอื้ออำนวยจะดูน่าหวั่นเกรง แต่ก็มีข้อดีคือทำให้การจราจรทางเรือเบาบางลง ไม่ว่าสภาพอากาศจะเป็นอย่างไร ทุกคนก็มีความสุขที่ได้มาที่นี่ เพราะการดำน้ำในฮ่องกงทุกวันถือเป็นวันที่ดี
การมองเห็นหรือการขาดการมองเห็นได้สร้างสถิติสภาพที่แย่ที่สุดที่ทีมเคยพบเจอ
แม้ว่าจะเป็นการดำน้ำที่แปลกประหลาดที่สุดครั้งหนึ่งที่เราเคยทำ แต่มันก็ยังสร้างความมีชีวิตชีวาอย่างมาก และถือเป็นความท้าทายใหม่สำหรับทีมของเราอย่างแน่นอน
สิ่งที่ดูเหมือนหินธรรมดาในสายตาผู้สังเกตการณ์ กลับกลายเป็นสมบัติล้ำค่าของผืนน้ำตื้นสำหรับทีมนี้ เพื่อนร่วมทีมแต่ละคนต่างใช้สิ่วในการคัดเลือกตัวอย่างหินจากความลึกประมาณ 3-5 เมตร (9-15 ฟุต) อย่างระมัดระวัง ซึ่งอาจมีส่วนช่วยในการฟื้นฟูแนวปะการังหอย การปีนขึ้นไปทุกครั้งถือเป็นชัยชนะ ยืนยันถึงการมีอยู่ของแนวปะการังและศักยภาพในการฟื้นตัว
ตัวอย่างที่เก็บมาไม่ได้เป็นแค่สิ่งประดิษฐ์ แต่เป็นหลักฐานที่สนับสนุนทฤษฎีของทีมวิจัย เราอดคิดไม่ได้ว่าหากแนวปะการังหอยได้รับการฟื้นฟูที่นี่ สักวันหนึ่งโลกตะวันตกอาจได้รับการยกย่องเทียบเท่าโลกตะวันออกในด้านการดำน้ำในฮ่องกง!
การดำน้ำเปรียบเสมือนเลนส์อันทรงพลังที่ช่วยให้เรามองเห็นสิ่งมีชีวิตที่มักถูกมองข้าม แม้ว่าพวกมันจะมีบทบาทสำคัญในสุขภาพของมหาสมุทรก็ตาม ยิ่งเราดำน้ำมากเท่าไหร่ เราก็ยิ่งได้เรียนรู้มากขึ้นเท่านั้น การดำน้ำครั้งแรกของเราเพื่อค้นหาแนวปะการังหอย ได้เน้นย้ำถึงความสมดุลอันบอบบางของระบบนิเวศทางทะเล และช่วยให้เราเข้าใจถึงสิ่งที่เหลืออยู่ที่สามารถฟื้นฟูได้
ช่วงเวลาแห่งการดำน้ำของเราในฮ่องกงเป็นเครื่องพิสูจน์ถึงพลังของประสบการณ์ร่วมกันในดินแดนที่ไม่คุ้นเคย สภาพแวดล้อมที่ท้าทายทำให้เราผูกพันกับนักอนุรักษ์ท้องถิ่นได้อย่างรวดเร็ว ก่อให้เกิดมิตรภาพอันยั่งยืนในดินแดนโคลน
ดังที่อดัมเคยกล่าวไว้ว่า "เช่นเดียวกับทุกสิ่งในชีวิต คุณจะได้รับผลตอบแทนจากสิ่งที่คุณทุ่มเทลงไปเมื่อไปดำน้ำที่ฮ่องกง ไม่ว่าจะเป็นมิตรภาพ ประสบการณ์ และการค้นพบต่างๆ"
ณ ที่แห่งนี้เองที่เราเริ่มซาบซึ้งถึงแก่นแท้ของ "ขอบโลก" ไม่ใช่แค่พรมแดนทางกายภาพ แต่ในฐานะกรอบความคิด การยอมรับสิ่งที่ไม่รู้จัก ก้าวข้ามขีดจำกัดของการเปิดเผย และเสริมสร้างความสัมพันธ์อันลึกซึ้งกับนักสำรวจที่มีแนวคิดเดียวกัน ซึ่งปรารถนาที่จะแบ่งปันมุมมองอันเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวของพวกเขาในโลก
ที่นี่ การดำน้ำของเราไม่ได้เป็นแค่การสำรวจ แต่เป็นการเปลี่ยนแปลงชีวิต ขยายความเข้าใจของเราทั้งในโลกธรรมชาติและบทบาทของเราในนั้น การดำน้ำคือการเดินทางที่มักจะนำเราไปสู่สิ่งที่ไม่รู้จัก เผยให้เห็นความไม่รู้อันกว้างใหญ่ของเราเกี่ยวกับโลกใบนี้ที่เราอาศัยอยู่ มันคือความพยายามที่สามารถปลุกความอยากรู้อยากเห็นที่ฝังรากลึกและความเชื่อมโยงกับสิ่งต่างๆ รอบตัวเรา นั่นคือสิ่งที่เกิดขึ้นเมื่อเราไปดำน้ำที่ฮ่องกง
คราวหน้าหากคุณกำลังตัดสินใจเลือกสถานที่ดำน้ำ ลองออกไปผจญภัยในเส้นทางที่ไม่ค่อยมีคนใช้ หรือสำรวจพื้นที่หลังบ้านดูสิ คุณอาจประหลาดใจกับสมบัติล้ำค่าที่รอการค้นพบ ซึ่งเปิดโอกาสให้คุณได้มีส่วนร่วมกับสิ่งที่คุณไม่เคยคาดคิดมาก่อน
-
แอนดี้ ครอส เป็นทูต SSI และผู้นำการสำรวจ Edges of Earth โดยเน้นเรื่องราวความก้าวหน้าเชิงบวกของมหาสมุทรและวิธีการสำรวจโลกอย่างมีสติมากขึ้น ติดตามข่าวสารการสำรวจได้ทาง Instagram , LinkedIn , TikTok , YouTube และ เว็บไซต์
บทความนี้ได้รับการแปลโดยอัตโนมัติและอาจมีข้อผิดพลาดเล็กน้อย โปรดอ้างอิงจากฉบับภาษาอังกฤษต้นฉบับหากมีข้อสงสัย